رفلاکس معده یکی از مشکلات شایع گوارشی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود با آن مواجه میشوند. این وضعیت به معنای بازگشت محتویات اسیدی معده به سمت مری است و میتواند به دلایل مختلفی از جمله ضعف دریچه پایینی مری، عادات غذایی نادرست یا استرس ایجاد شود. علائم این بیماری میتواند شامل سوزش سر دل، درد قفسه سینه و مشکلات بلع باشد. در حالی که وقوع گاهبهگاه ریفلاکس طبیعی است، اما در صورت بروز مکرر آن، ممکن است به عوارض جدیتری منجر شود.
علائم ریفلاکس معده
- سوزش سر دل: احساس سوزش در مرکز قفسه سینه که ممکن است به گلو نیز سرایت کند و معمولاً پس از غذا خوردن بروز میکند.
- برگشت محتویات: بازگشت اسید و غذاهای هضمنشده به گلو یا دهان.
- درد معده: احساس درد در ناحیه بالای شکم.
- درد قفسه سینه: احساس ناراحتی در ناحیه قفسه سینه.
- مشکل در بلع: دشواری در بلع غذا یا مایعات.
- گرفتگی صدا: تغییر صدا به دلیل تحریک تارهای صوتی.
- گلودرد یا سرفه مداوم: سرفه یا گلودرد بدون دلیل مشخص.
- احساس توده در گلو: احساس وجود یک توده در ناحیه گلو.
- تهوع و استفراغ: احساس تهوع و در برخی موارد استفراغ.
با گذشت زمان، ریفلاکس ممکن است به عوارضی مانند آسیب به مری منجر شود. در صورت تجربه علائم فوق به طور مکرر، مشاوره با پزشک ضروری است.
تشخیص ریفلاکس معده
پزشک میتواند بیماری ریفلاکس معده به مری را تنها با توجه به علائم بارز مانند سوزش سر دل و بازگشت اسید یا غذاهای هضمنشده به گلو یا دهان تشخیص دهد. اما در برخی موارد، ممکن است نیاز به ارزیابیهای بیشتری باشد. این موارد شامل:
- عدم وجود علائم کلاسیک ریفلاکس، بلکه بروز علائمی که ممکن است نشاندهنده مشکلات دیگری باشند.
- عدم بهبودی علائم پس از مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک.
- وجود علائمی که میتوانند به مشکلات جدیتری اشاره کنند، مانند درد قفسه سینه که ممکن است ناشی از بیماریهای قلبی باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
در این شرایط، پزشک ممکن است آزمایشهای اضافی را برای تشخیص دقیقتر توصیه کند.
آزمایشهای تشخیصی رفلاکس معده
آندوسکوپی فوقانی: این آزمایش به پزشک این امکان را میدهد که بهطور مستقیم به بررسی دستگاه گوارش فوقانی بپردازد. در این روش، یک لوله کوچک و منعطف به داخل مری، معده و روده کوچک وارد میشود. این لوله مجهز به نور و دوربینی است که تصاویر بزرگنماییشده را بر روی مانیتور نمایش میدهد و به ارزیابی آسیبهای احتمالی به پوشش دستگاه گوارش کمک میکند.
بررسی pH مری: در این آزمایش، یک دستگاه pH سنج به داخل مری وارد میشود تا میزان ورود اسید معده به مری را اندازهگیری کند.
فشارسنجی مری: در این روش، یک لوله منعطف به داخل مری فرستاده میشود تا فشار ناشی از انقباضات عضلات مری را اندازهگیری کند. این آزمایش به تعیین عملکرد صحیح اسفنکتر تحتانی مری (LES) کمک میکند.
درمان ریفلاکس معده
برای کاهش علائم ریفلاکس معده، چند نوع دارو وجود دارد که به طور معمول شامل آنتیاسیدها، مسدودکنندههای گیرنده هیستامین و مهارکنندههای پمپ پروتون میشوند. این داروها به کاهش یا مسدود کردن تولید اسید معده کمک میکنند، اما هر یک به شیوهای متفاوت عمل میکنند. آنتیاسیدها برای علائم خفیف مناسب هستند، اما اثر آنها کوتاهمدت است. در مقابل، مسدودکنندههای گیرنده هیستامین قویتر بوده و اثر ماندگارتری دارند.
برای افرادی که با علائم مکرر یا شدیدتر رفلاکس معده مواجه هستند، مهارکنندههای پمپ پروتون بهترین گزینه محسوب میشوند و در بسیاری از موارد، نیازی به نسخه پزشک برای تهیه آنها نیست. این داروها به طور مؤثری به کنترل علائم و عوارض ناشی از ریفلاکس معده به مری کمک میکنند و به بهبود کیفیت زندگی بیماران میانجامند.