بیماری دیفتری یکی از عفونتهای باکتریایی خطرناک است که به وسیله باکتری Corynebacterium Diphtheriae ایجاد میشود و میتواند عوارض جدی برای سیستم تنفسی به همراه داشته باشد. این بیماری به ویژه در کودکان و افرادی که واکسن دریافت نکردهاند، میتواند تهدیدی جدی باشد.
دیفتری با تولید سموم در غشای مخاطی گلو و بینی، باعث ایجاد بافتی خاکستری و التهاب میشود که میتواند به مشکلات تنفسی و بلع منجر گردد. با وجود پیشرفتهای پزشکی و واکسیناسیون، دیفتری هنوز در برخی مناطق جهان وجود دارد و آگاهی از علائم، روشهای پیشگیری و درمان آن برای کنترل این بیماری ضروری است.
علل بروز علائم بیماری دیفتری
باکتری Corynebacterium Diphtheriae در مناطق گرم و مرطوب به راحتی رشد میکند و این شرایط محیطی میتواند به افزایش شیوع بیماری دیفتری منجر شود. افرادی که در این مناطق زندگی میکنند، ممکن است زخمهای پوستی ناشی از این باکتری را تجربه کنند. انتقال بیماری به راحتی از طریق تماس مستقیم با مبتلایان صورت میگیرد؛ بهطوری که عطسه و سرفه میتوانند باکتری را به افراد سالم منتقل کنند.
همچنین، اشیاء آلودهای که بیماران از آنها استفاده کردهاند، مانند فنجان یا دستمال کاغذی، میتوانند به عنوان منبع انتقال عمل کنند. اگر فردی علائم اولیه بیماری را نداشته باشد، ممکن است تا شش هفته پس از ابتلا ناقل بیماری باشد. پس از ورود باکتری به بدن، سموم تولید شده به سرعت در سیستم گردش خون پخش میشوند و علائم بیماری، از جمله گلودرد و مشکلات تنفسی، شروع به ظهور میکنند.
افراد در معرض خطر بیماری دیفتری
سوالی که ممکن است پیش بیاید این است که کدام گروهها بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری دیفتری قرار دارند. در گذشته، حتی در کشورهایی مانند آمریکا، تعداد زیادی از کودکان به دلیل دیفتری جان خود را از دست میدادند، اما با اجرای برنامههای واکسیناسیون، این آمار به شدت کاهش یافته است.
در حال حاضر، در کشورهای در حال توسعه، کودکان زیر 5 سال و افراد بالای 60 سال به عنوان گروههای پرخطر شناخته میشوند. همچنین، افرادی که واکسیناسیون کامل را دریافت نکردهاند، یا دارای اختلالات سیستم ایمنی مانند ایدز هستند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. زندگی در شرایط غیربهداشتی یا شلوغ نیز میتواند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهد. بنابراین، آگاهی از این گروهها و توجه به پیشگیری میتواند به کاهش شیوع دیفتری کمک کند.
علايم بیماری تیفتری
مشکلات تنفسی
بیماری دیفتری میتواند به مشکلات جدی تنفسی منجر شود. باکتری عامل این بیماری سمومی تولید میکند که به بافتهای سیستم تنفسی آسیب میزند. این سم از طریق خون به نواحی مانند بینی و گلو منتقل میشود و میتواند باعث تجمع سلولهای مرده و باکتریها شود. در نتیجه، یک غشای ضخیم شکل میگیرد که راههای تنفسی و بلع را مسدود میکند.
آسیب قلبی
دیفتری میتواند عوارض قلبی خطرناکی ایجاد کند. سم تولید شده توسط باکتری میتواند به عضله قلب آسیب برساند و باعث التهاب آن شود. این وضعیت به نام میوکاردیت شناخته میشود و میتواند عوارضی از خفیف تا شدید ایجاد کند. در موارد حاد، میوکاردیت ممکن است به نارسایی قلبی و حتی مرگ ناگهانی منجر شود.
آسیب عصبی
علاوه بر مشکلات تنفسی و قلبی، دیفتری میتواند به سیستم عصبی نیز آسیب برساند. سم باکتری میتواند به اعصاب آسیب بزند و مشکلاتی در بلع ایجاد کند. همچنین، اعصاب بازوها و پاها ممکن است ملتهب شوند و ضعف عضلانی را به همراه داشته باشند. در موارد شدید، آسیب به اعصاب کنترلکننده تنفس میتواند منجر به فلج آنها شود.
پیشگیری از بیماری دیفتری
برای جلوگیری از بیماری دیفتری، واکسیناسیون نقش بسیار مهمی دارد. واکسن DTaP برای کودکان از سن 2 ماهگی تا 6 سالگی توصیه میشود و به طور مؤثری از ابتلا به این بیماری جلوگیری میکند. همچنین، واکسن Tdap برای نوجوانان و بزرگسالان طراحی شده است تا ایمنی را در برابر دیفتری حفظ کند.
علاوه بر واکسیناسیون، آنتیبیوتیکها نیز به عنوان یک روش پیشگیری مؤثر در افرادی که در تماس نزدیک با بیماران دیفتری قرار دارند، استفاده میشوند. رعایت بهداشت فردی و آگاهی از علائم بیماری نیز از دیگر راههای مؤثر در پیشگیری است.
درمان و رفع علائم بیماری دیفتری
درمان دیفتری به سرعت و دقت نیاز دارد، زیرا این بیماری میتواند عوارض جدی ایجاد کند. اولین اقدام درمانی، تزریق آنتی توکسین است که برای مقابله با سم تولید شده توسط باکتری استفاده میشود. پزشک دوزهای کمی از این دارو را به بیمار میدهد و به تدریج مقدار آن را افزایش میدهد.
بهعلاوه، آنتیبیوتیکهایی مانند اریترومایسین یا پنیسیلین برای درمان عفونت تجویز میشوند. در طول درمان، ممکن است بیمار نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشد تا از انتقال بیماری به دیگران جلوگیری شود و در صورت لزوم، آنتیبیوتیکهایی برای اطرافیان نیز تجویز میشود.